Onlangs liep ik door een oorlogsmuseum en daar lag de uitrusting van een Duitse Wehrmacht soldaat uit de tweede wereldoorlog tentoongesteld. Naast wapen, veldfles en messtin lag er ook een Esbit brandertje (taschenkocher) tentoongesteld, dit leek me een mooie gelegenheid om de historie van dit handzame brandertje welke decennia lang door militairen in het veld is gebruikt wat verder uit te zoeken.
Links een Esbit brander uit de tweede wereldoorlog en rechts een zoals je ze nu in de winkel vind.
Esbit vaste brandstoftabletten zijn in 1936 uitgevonden door Erich Schumm, bij de verbranding komt geen rook vrij wat het ideaal maakt voor militairen. Het Esbit brandertje is opvouwbaar, er past precies een pakje ESBIT brandstoftabletten in. Met één tabletje kun je een mok water aan de kook brengen, naast wat zwarte verkleuring blijft er na verbranding niets van het Esbitblokje achter in het brandertje.
ESBIT staat voor Erich Schumm Brennstof In Tabletten.
Voor Nederlandse begrippen is het koud, extreem koud wil ik het niet noemen want dan gaan de temperaturen naar de -20. Het leek me dus een moment om de ESBIT brander aan een veldtest te onderwerpen met temperaturen van -6 graden. Maar eerst een mooi beschut plekje zoeken en natuurlijk een zitmatje om ervoor te zorgen dat ik niet op de koude grond hoef te zitten.
Vervolgens met de hak van mijn schoen een kuiltje in de grond gemaakt, zodat het ESBIT brandertje uit de wind staat en om ervoor te zorgen dat het brandertje op het zand staat en niet op de humusrijke grond wat kan gaan smeulen.
Waar je met benzine en gasbranders nog weleens wat moeite moet doen om je brandertje aan de gang te krijgen heeft het ESBIT blokje er totaal geen moeite mee om te ontbranden het koste me slecht 1 enkele lucifer. Het brandertje kun je door het naar binnen te vouwen aanpassen aan de grote van je mok of pannetje.
Ik zit rustig op mijn gemak om me heen te kijken, het brandertje produceert geen rook en het maakt nagenoeg geen geluid. In mijn mok gaat zon 350ml water wat voor mijn gevoel al snel aan de kook is, in het bos heb ik niet altijd een besef van tijd en ik kan je dus ook niet vertellen hoelang het heeft geduurd voor mijn water kookte.
Intussen dat mijn cappuccino af aan het koelen is een nieuw blokje ESBIT op het brandertje gelegd om een blikje knakworsten warm te maken. Samen met de hartkeks is dit een prima ontbijt.
Ik kan me indenken dat dit het moreel van de Duitse soldaat ondanks de vaak barre winterse omstandigheden flink werd opgekrikt na een warme kop koffie of thee met een warme hap. En het grote voordeel is dat indien je onder het maaiveld kookt de vijand je niet gauw zal opmerken, hoogstens voor de geur van de verse koffie of de warme maaltijd.
Na deze ochtend heb ik het ESBIT brandertje nog meer leren waarderen, hij is ideaal voor wandelingen of als je extra licht bepakt op pad gaat en je geen kampvuur kunt maken.
(c) 2026 www.delaatstewoudloper.nl